Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie przez blisko osiem miesięcy badała finanse Gminy Kamień Pomorski. Kontrola trwała od 23 września 2024 r. do 16 maja 2025 r. z przerwą na pół roku ze względu na nieprawidłowości po stronie gminy. Wyniki są niepokojące. Inspektorzy wytknęli wiele błędów. Wystąpienie pokontrolne trafiło do burmistrza Stanisława Kuryłły 21 lipca 2025 r. – 10 miesięcy temu. Do dziś dokumentów nie zamieszczono w Biuletynie Informacji Publicznej, choć prawo stanowi, że dokumenty kontroli są jawne. Anna Kowalska Przewodnicząca Rady Miejskiej otrzymała je od RIO.

Sekretarz bez konkursu- to niezgodne z prawem

Pierwsza nieprawidłowość dotyczy obsadzenia stanowiska sekretarza. Gdy w czerwcu 2022 r. posada się zwolniła, gmina nie ogłosiła otwartego naboru wymaganego przepisami w ciągu trzech miesięcy od zwolnienia stanowiska. Zamiast tego, pracownika awansowano wewnętrznie. Odpowiedzialność za niezgodne z prawem zatrudnienie RIO przypisała bezpośrednio burmistrzowi.

Milionowe zobowiązania ukryte w sprawozdaniach

Drugi zarzut dotyczy finansów. W kwartalnych sprawozdaniach Rb-Z, czyli oficjalnych raportach o stanie zobowiązań gminy, przez ponad dwa lata nie wykazywano zobowiązań z tytułu ugody sądowej zawartej z osobą fizyczną we wrześniu 2020 r. Kwota była niebagatelna: na koniec III kwartału 2020 r. wynosiła ponad 3,3 mln zł, a jeszcze w pierwszej połowie 2022 r. przekraczała 1,25 mln zł. Projekt sprawozdań przygotowywała skarbnik, odpowiedzialność ponosi burmistrz.

Zawieszenie kontroli – księgi rachunkowe niezamknięte

Trzecia nieprawidłowość to niezamknięcie ksiąg rachunkowych za lata 2021 i 2023, mimo że Rada Miejska poprzedniej kadencji i obecnej, zatwierdziły sprawozdania z wykonania budżetu odpowiednio w czerwcu 2022 r. i w czerwcu 2024 r. Prawo wyznacza na to konkretne terminy – 45 dni w jednym przypadku, 15 dni w drugim. Gmina je przekroczyła, przy czym RIO zwraca uwagę, że brak zamknięcia ksiąg był jednym z powodów przerwy w kontroli – inspektorzy musieli zawiesić czynności w październiku 2024 r. i wrócić dopiero w kwietniu 2025 r. Za ten błąd odpowiada główny księgowy.

Podatnik płacił podatek przez miesiąc zamiast przez cały rok

Czwarty zarzut dotyczy opodatkowania gruntów pewnego podatnika osoby prawnej prowadzącej działalność gospodarczą z wykorzystaniem torfu leczniczego pozyskiwanego z nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 43 ha. W latach 2021- 2024 podatnik składał deklaracje, w których naliczał sobie podatek od nieruchomości jedynie za jeden miesiąc w roku – ten, w którym faktycznie wydobywał torf. Przez pozostałe jedenaście miesięcy grunty opodatkowywał znacznie niższym podatkiem rolnym.

Organ podatkowy, czyli burmistrz, zaakceptował taką interpretację. RIO uznała to za błąd: przepisy nie uzależniają podatku od nieruchomości od tego, czy w danym miesiącu prowadzono wydobycie, lecz od tego, czy grunty są w posiadaniu przedsiębiorcy i związane z działalnością gospodarczą. Kolegium RIO powołało się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z marca 2022 r., zgodnie z którym sezonowość działalności nie zmienia stawek opodatkowania.

Burmistrz zaskarżył ten wniosek do Kolegium Izby. Przegrał. Uchwałą z 20 sierpnia 2025 r. Kolegium oddaliło zastrzeżenia i nakazało ponowne przeprowadzenie czynności sprawdzających, aby ustalić właściwą wysokość zobowiązań podatkowych podatnika.

Obsługa bankowa bez przetargu

Piąty i najbardziej czytelny zarzut: w marcu 2023 r. gmina podpisała z bankiem umowę na obsługę budżetu na pięć lat – od kwietnia 2023 r. do marca 2028 r. – za łącznym wynagrodzeniem 219 750 zł. Banku nie wybrano w trybie zamówień publicznych, choć wartość umowy przekroczyła ustawowy próg 130 tys. zł, od którego taki tryb jest obowiązkowy.

Burmistrz bronił się, że gmina wyceniła zamówienie na 43 950 zł, opierając się na kosztach z poprzedniego roku – i tylko tę kwotę uznała za wiążącą. Gdy wpłynęła oferta banku z miesięczną opłatą 3 000 zł zamiast dotychczasowych 500 zł, gmina podpisała umowę, nie uruchamiając procedury przetargowej.

Kolegium RIO nie miało wątpliwości: zamawiający, który otrzymuje ofertę sześciokrotnie droższą niż szacował, ma obowiązek zweryfikować swoje szacunki i przeprowadzić właściwe postępowanie. Zastrzeżenia burmistrza w tej sprawie również zostały oddalone.

Ponadto RIO wytyka błędy proceduralne, jak publikacja ogłoszenia o zakończeniu umowy ze znacznym opóźnieniem, czy brak przepisów regulujących ewidencję zabezpieczeń należytego wykonania umów w formie niepieniężnej.

Gdzie są dokumenty?

Wystąpienie pokontrolne RIO jest jawnym dokumentem urzędowym. Dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, powinny być dostępne publicznie w BIP urzędu. Tymczasem mieszkańcy Kamienia Pomorskiego i radni nie mieli szansy zapoznać się z wynikami kontroli. Jedynie Przewodnicząca Rady Miejskiej Anna Kowalska otrzymała kopię wystąpienia pokontrolnego do wiadomości, taki wymóg wynika wprost z ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych. Przewodniczący rady miejskiej otrzymuje kopię wystąpienia pokontrolnego w celu umożliwienia radzie realizacji jej ustawowych zadań kontrolnych. To rada jest organem stanowiącym i kontrolnym. Nasza redakcja Fakty z Kamienia zapoznała się z protokołem dzięki publikacji w BIP  Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie

Co na to wszystko radni gminy? Kto widział wnioski pokontrolne? A kto czytał?