W sobotę, 25 lipca, park przy ul. Sienkiewicza w Dziwnowie zapełni się greckimi flagami i dźwiękami bouzouki. Wydarzenie ma niewiele wspólnego z folklorem turystycznym, upamiętnia jeden z najściślej strzeżonych epizodów powojennej historii Polski.

Szpital, o którym się nie mówiło

W lipcu 1949 roku, po zakończeniu wojny domowej w Grecji, do Świnoujścia i dalej do Dziwnowa zaczęły docierać transporty rannych partyzantów z komunistycznej Armii Demokratycznej. Polska przyjęła wówczas około 14 tysięcy Greków i Macedończyków popierających partyzantkę DSE. Ranni przybywali drogą morską ze Świnoujścia lub pociągami pancernymi i zamkniętymi transportami.

Na terenie dawnych niemieckich koszar piechoty morskiej i bazy wodnosamolotów działał w latach 1949–1951 tajny szpital polowy o kryptonimie „250”, pierwsza tak duża placówka chirurgii wojennej i rehabilitacji w powojennej Polsce, licząca ponad tysiąc łóżek. Miał najwyższy stopień tajności: personel medyczny, polski i grecki, podpisywał deklarację bezwzględnego milczenia, a pacjenci trafiali do niego pod fałszywymi nazwiskami lub oznaczeni numerami na opaskach. Przez szpital przewinęło się ponad 2000 najciężej rannych partyzantów.

Dla wielu ocalałych Polska stała się drugim domem. Wyemigrowali głównie do Szczecina, Polic, Zgorzelca, Wrocławia i Wałbrzycha. Dopiero zmiana ustroju w Grecji na przełomie lat 70. i 80. umożliwiła części z nich powrót do ojczyzny.

Program obchodów

Uroczystości odbywają się co roku w trzeci weekend lipca, w kilku lokalizacjach jednocześnie część na terenie jednostki wojskowej, część w parku miejskim. W programie: złożenie kwiatów pod pomnikiem bojowników o demokratyczną Grecję (stoi tam od 1999 roku) oraz pod tablicą pamiątkową przy ul. Parkowej, modlitwy ekumeniczne, a na koniec koncert greckiej muzyki. Inicjatywa narodziła się pod koniec lat 90. z inicjatywy władz Dziwnowa i środowiska Greków mieszkających w Polsce. Co roku przyjeżdżają potomkowie pacjentów szpitala „250” z całej Polski i z Grecji.